Diskin bir gün bozulacak, bir dosyayı yanlışlıkla sileceksin ya da fidye yazılımı her şeyi şifreleyecek. Soru “olur mu” değil, “ne zaman”. Tek koruma: düzenli yedek.
3-2-1 kuralı
- 3 kopya: 1 asıl + 2 yedek
- 2 farklı ortam: ör. bilgisayar + harici disk
- 1 kopya başka yerde (off-site): bulut ya da başka bir fiziksel mekan
Neden “başka yerde”? Yangın, hırsızlık veya fidye yazılımı aynı anda hem bilgisayarı hem yanındaki diski vurabilir. Uzaktaki kopya bundan kurtulur.
Fidye yazılımına karşı kritik nokta
Fidye yazılımı, bilgisayarına bağlı her diski şifreler. Bu yüzden:
- Yedek diskini işin bitince çıkar/ayır (hep takılı durmasın).
- Ya da değiştirilemez (immutable) yedek kullan: yazıldıktan sonra silinemeyen/değiştirilemeyen bulut yedeği.
- En az bir yedeği çevrimdışı (offline) tut.
Pratik kurulum (ev/küçük işletme)
- Windows: Dosya Geçmişi + harici disk; ayrıca bir bulut (OneDrive/Google Drive) önemli klasörler için.
- Linux/sunucu:
resticveyaborg(şifreli, artımlı, tekilleştiren yedek) + bir nesne depolama (S3 uyumlu) hedefi. Otomatik çalışsın (cron/systemd timer). - Düzenli test et: Yedeği geri yüklemeyi denemediysen yedeğin yok sayılır. Ayda bir bir dosyayı geri yükle.
Altın kural
“Yedeğim var” demek yetmez; “geri yüklemeyi test ettim” demek gerekir. Bozuk ya da eksik yedek, en çok ihtiyacın olduğu anda seni yarı yolda bırakır.
Kendi yedek düzeninizi paylaşın; başkalarına fikir olsun.